Yapay zekâyla hukukta akademik araştırma: DergiPark, TR Dizin ve YÖK Tez

Kısa cevap: Türkçe hukuk makalelerini ve tezlerini yapay zekânıza aratmak için üç ücretsiz, açık kaynak araç var: DergiPark, TR Dizin ve YÖK Tez skill’leri. Kurmak için yapay zekâ uygulamanıza GitHub bağlantısını verip “Bu bağlantıdaki skill’i kur, kullan ve hatırla” demeniz yeterli. Kurulum yolu Claude, ChatGPT’nin Codex’i ve Gemini’nin Antigravity’si gibi ajanlarda aynıdır; her kaynağın çalışması için uygulamanızın neyi desteklemesi gerektiğini aşağıda tabloda gösterdik. Sonra “aile konutu şerhi hakkında makale ve tez bul” gibi bir istek yazarsınız; yapay zekânız aramayı yapar, sonuçları künyesiyle listeler ve açık erişimli metni okur.

Üç kaynak, üç araç#

Üçü de MIT lisanslı, ücretsizdir; API anahtarı ya da ücretli hizmet gerektirmez. Yargı PRO’nun kurucu ortaklarından Said Sürücü’nün geliştirdiği bağımsız projelerdir, Yargı PRO aboneliğine bağlı değildir.

Kurulum: bağlantıyı verin, “hatırla” deyin#

Yapay zekâ uygulamanıza şunu yazın:

“https://github.com/saidsurucu/trdizin-skill — Bu skill’i kur ve kullan. Bağlantıyı hatırla; TR Dizin araması istediğimde bunu kullan.”

Aynısını öteki iki bağlantı için de yapın. Yapay zekânız depoyu okur ve skill’i kendi skill klasörüne kurar. Hafızası olan uygulamalarda “hatırla” dediğinizde bağlantıyı da kaydeder; kaydın tutulup tutulmadığını uygulamanın hafıza ayarlarından görebilirsiniz. Kurulumdan sonra skill’in listede göründüğünü kontrol edin, sonra doğal dille isteyin: “TR Dizin’de aile konutu şerhi ara, en çok atıf alanlar önce gelsin.” Yapay zekânız skill’i kendisi kuramazsa deponun README dosyasındaki kurulum adımlarını izleyin; YÖK Tez skill’i deponun skills/yoktez klasöründedir.

Hangi kaynak ne ister?#

Kurulum yolu aynı, ama kaynakların çalışma biçimi farklı. Kullandığınız uygulamanın o kaynağın istediği yeteneği desteklemesi gerekir:

DergiPark doğrulaması: DergiPark arama sırasında “gerçek kişi olduğunuzu doğrulayınız” sayfası açabilir. Skill bu doğrulamayı geçmeye çalışmaz; doğrulamayı kendi sekmenizde siz geçersiniz, yapay zekâ aramaya devam eder. Alan bazlı gelişmiş arama (yazar, öz, DOI, ORCID) için DergiPark hesabınızla giriş yapmış olmanız da gerekir. Engellenen bir arama “sonuç yok” diye raporlanmaz; skill engelin sebebini söyler.

Gerçek bir örnek: aile konutu şerhi#

27 Ekim 2026’da “aile konutu” konusunda doktrini taradık.

TR Dizin: “aile konutu” kelime araması 5.811 sonuç bildirdi. Gelişmiş aramada başlık alanına “aile konutu” yazınca sonuç 26’ya indi. Kelime aramasında öne çıkanlardan ikisi:

Rumeysa Çevik, “Aile Konutu Şerhinin Hukuki Sonuçları”, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2025, DOI: 10.58733/imhfd.1598651. Açık erişim.

Seyda Dursun Karaahmetoğlu, “Ölen Eşin Aile Konutuna İlişkin Ölüme Bağlı Tasarruflarının Sağ Kalan Eşin TMK m. 240 Uyarınca…”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, DOI: 10.33717/deuhfd.899908. TR Dizin’de 4 atıf.

DergiPark: 28 Ekim 2026’da, doğrulamayı tarayıcıda geçtikten sonra aynı aramayı DergiPark’ta yaptık. “aile konutu” araması 10.000 sonuç gösterdi; ilk sonuç şuydu:

Elif İdil Ertop Yavuz, “Aile Konutuna İlişkin TMK M. 194/I Sınırlaması ve Aile Konutu Şerhinin Hukuki Niteliği”, Periodicum Iuris, C. 3, S. 1, 2025, s. 123–161.

YÖK Tez: Tez adında “aile konutu” geçen 18 tez çıktı: 16 yüksek lisans, 2 doktora. Örneğin Oğuzhan Ertekin, “Türk Medeni Hukukunda aile konutu ve aile konutu şerhi”, Kırıkkale Üniversitesi, yüksek lisans tezi, 2020 (Tez No 632327).

Yargıtay: Aynı gün Yargı PRO araçlarıyla Yargıtay kararlarında “aile konutu şerhi” ifadesini aradık; araç 6.001 karar bildirdi. İlk sonuç Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2019/1350 K. 2019/3311, 25.03.2019 tarihli karardı ve boşanmadan sonra aile konutu şerhinin kaldırılması talebiyle ilgiliydi.

Doktrin araması size tartışılan sorunları ve yazarları gösterir; Yargı PRO içtihat araması da o sorunun mahkemede nasıl çözüldüğünü. Bir makalenin andığı kararı Yargı PRO’da künyesiyle bulup tam metnini okuyabilirsiniz.

Yapay zekânıza ne yazabilirsiniz?#

• “TR Dizin’de başlığında ‘aile konutu’ geçen, 2020 sonrası açık erişimli makaleleri listele; her birinin dergisini, yılını ve DOI’sini yaz.”
• “YÖK Tez’de özel hukuk anabilim dalında ‘aile konutu şerhi’ konulu doktora tezlerini bul ve özetlerini oku; PDF’ine izin verilmiş olanların tam metnine de bak.”
• “Bu DergiPark makalesinin kaynakçasını çıkar ve kaynakçadaki Yargıtay kararlarını listele.”
• “Bu makaledeki temel tartışmayı özetle ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin konuya ilişkin güncel kararlarını ara.”

Dikkat edilecekler#

• Künyeyi doğrulayın. Yapay zekâ bir makaleyi ya da tezi yanlış özetleyebilir, sayfa numarasını karıştırabilir. Dilekçede ya da çalışmanızda kullanacağınız atfı yayının kendi sayfasından ve tam metninden kontrol edin. Ayrıntı: Yapay zekâ halüsinasyonu ve uydurma künye.
• Kapalı erişim ve kısıtlı tezler. TR Dizin’de kapalı erişimli yayınların PDF’i yoktur. YÖK Tez’de yazarın yayın izni vermediği tezlerin PDF’i okunamaz; araç kısıtlamanın sebebini bildirir.
• YÖK Tez sonuç sınırı. YÖK bir sorguda en çok 2.000 kayıt gösterir. Bildirilen toplam daha yüksekse aramayı yıl ya da anabilim dalıyla daraltın.
• Taranmış PDF’ler. Metin katmanı olmayan taranmış PDF’ler metne çevrilmez.
• Telif. Açık erişim, metni okuyabileceğiniz anlamına gelir; uzun alıntılarda alıntı kurallarına uyun.

Ücret ve Yargı PRO ile ilişkisi#

Üç araç da ücretsizdir; yapay zekâ hesabınızın ücreti ayrıdır. Yargı PRO’nun içtihat, mevzuat ve Resmî Gazete araması her pakettedir; 18 kurumun kararları Pro paketindedir. 14 günlük deneme Pro kapsamındadır ve ödeme bilgisi istenmez. Ayrıntı: Fiyatlandırma.