Türkiye’de yapay zekâ halüsinasyonu vakaları: uydurma içtihat, soruşturmalar ve resmî rehberler

Kısa cevap: Türkiye’de 2026 yılında iki ayrı davada, dilekçede yapay zekâ kaynaklı hatalı ya da var olmayan içtihat künyesi kullanıldığı iddiası gündeme geldi. Haziran 2026’da Kızılcahamam’da mahkeme, dilekçedeki Yargıtay kararlarını UYAP’ta bulamadığı için baroya ve savcılığa yazı gönderdi. Ağustos 2026’da İstanbul’da bir davada davalı vekili, dilekçede atıf yapılan Anayasa Mahkemesi kararının bulunmadığını ileri sürdü. Türkiye Barolar Birliği’nin Ağustos 2026’da yayımladığı rehberde, yapay zekâdan alınan içtihadın teyit edilmeden sunulamayacağı belirtiliyor. Bu sayfayı yeni vaka ve açıklamalar çıktıkça güncelliyoruz.

Türkiye’de basına yansıyan vakalar#

İki vakada da mahkeme kararının metni kamuya açık değil; bilgiler basından geliyor. Kızılcahamam vakasında haberlerin bir kısmı “uydurma karar”, avukat ise “hatalı künye” ifadesini kullanıyor; iki anlatımı da birlikte aktardık. Kişi adlarını yazmıyoruz.

Kaynaklar: Hukuki Haber, Kısa Dalga, Memurlar.net (Kızılcahamam); Cumhuriyet, Adalet.tv (İstanbul Anadolu).

Resmî rehberler ne diyor?#

Türkiye Barolar Birliği, “Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi” (Ağustos 2026). TBB Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu’nun hazırladığı rehber tavsiye niteliğinde. Rehbere göre:

• Avukat, yapay zekâdan aldığı mevzuatı, içtihadı, atfı ya da vakıayı resmî ve güvenilir bir kaynaktan teyit etmeden mahkemeye, hakeme, arabulucuya ya da idari mercilere sunamaz.
• Uydurma içtihat sunmak mesleki özen yükümlülüğünün ağır ihlali sayılabilir.
• Hatalı bir çıktının dosyaya girdiği sonradan fark edilirse avukat ilgili merciyi bilgilendirme ve düzeltme imkânlarını ivedilikle değerlendirir.
• Anonimleştirilmemiş müvekkil bilgileri ve dosya içerikleri yeterli güvencesi olmayan araçlara girilmemelidir.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi” (Kasım 2025). Rehber, halüsinasyon riskine örnek olarak içtihat araştırması yapan bir avukatın gerçekte var olmayan mahkeme kararlarıyla karşılaşmasını gösteriyor ve çıktıların doğruluğunun kontrol edilmesini öneriyor. İstemlere yazılan kişisel verilerin açığa çıkmasını da önemli bir risk olarak sayıyor. Rehberin Kurum sayfası

Hâkimler ve savcılar için HSK’nın ya da Yargıtay’ın yapay zekâ kullanımına ilişkin yayımladığı bir rehbere rastlamadık.

Dünyada durum#

• Mata v. Avianca (ABD, 2023): ChatGPT’nin uydurduğu kararlar dilekçeye girdi; avukatlara ve büroya para cezası verildi. Yapay zekâ halüsinasyonunun mahkemeye yansıdığı ilk bilinen vakalardan biri.
• Ayinde v. Haringey (İngiltere, Haziran 2025): İngiltere Yüksek Mahkemesi sahte atıfları meslek kuralı ihlali olarak değerlendirdi, ilgili avukatları meslek kuruluşlarına sevk etti ve bütün mesleğe uyarıda bulundu.
• Damien Charlotin’in vaka veri tabanı (HEC Paris): Dünyada yapay zekâ halüsinasyonunun mahkeme belgelerine yansıdığı vakaları derliyor. 2 Kasım 2026 itibarıyla 2.262 vaka kayıtlı; Türkiye’den kayıt yok. Veri tabanı

Gerçek bir ölçüm: yapay zekâ ne kadar yanılıyor?#

Kendi testimizde aynı yapay zekâ modeline Yargı PRO’ya bağlıyken ve bağlı değilken aynı soruları sorduk, verdiği her künyeyi kaynağında aradık. Sonuçları ve yöntemi Yapay zekâ Türk hukukunda ne kadar doğru? sayfasında yayımladık.

Kendinizi nasıl korursunuz?#

• Her künyeyi kaynağında arayın. Daire, esas, karar numarası ve tarihin dördü de kayıtla birebir eşleşmeli.
• Alıntıyı kararın metniyle karşılaştırın. Gerçek bir kararın yanlış özetlenmesi de halüsinasyondur.
• Kaynağa bağlı çalışın. Yapay zekânız gerçek bir karar veri tabanında arama yapabiliyorsa künyeyi hafızasından yazmak yerine kaynaktan getirir; yine de sonucu kontrol edin.

Adım adım doğrulama: Yapay zekâ halüsinasyonu ve uydurma künye. Yapay zekânızı karar veri tabanına bağlamak için: Claude, ChatGPT ve Gemini Türk hukuku kaynaklarına nasıl bağlanır?